(Örlítil lesning)
Ástæðan fyrir vinsældum ralls hér heima og erlendis er líklegast
hve ólík aðkoma áhugamanna getur verið. Þannig geta menn helgað sig
sportinu og gefið því allan sinn tíma. Meðan aðrir fylgjast með úr
hæfilegri fjarlægð og allt þar á milli. Flestir ættu að geta fundið
áhuga sínum farveg og fengið hæfilega útrás sem starfsmenn,
áhorfendur eða keppendur í ralli.

Guðmundur Orri, Hörður Darri, Þorsteinn Svavar og
Þórður Andri
Áhöfnin og tækið.
Árangurinn liggur í undirbúningnum. Þannig má segja að
uppskriftin að góðum árangri sé vinna, vinna og svo enn meiri
vinna. Árangur keppnisliðs okkar má fyrst og fremst þakka
óeigingjarnnri vinnu og stuðningi fjölda manna og fyrirtækja sem
hafa tekið þátt í þessu spennandi verkefni með okkur sem er að
kynna og keppa á Tomcat jeppum á Íslandi. En einnig áralangri
reynslu okkar sem áhugamenn um rally og jeppamennsku auk reynslu
Tomcat Motorsport ltd. Þannig má segja að við höfum einungis þurft
að aðlaga og þróa frekar bíl sem þegar var mjög hentugur og reyndur
keppnisbíll. Helstu kostir Tomcat jeppanns eru hve sterkur og
léttur hann er. Auk þess sem hann hefur erft frábæra fjöðrunina frá
Land Rover. Hvað gerir Tomcat jeppann svo sérstaklega hentugan í
rallakstur? Eins og fram kemur hér að ofan er það styrkur hans og
lítil þyngd ásamt fjöðrun sem býður upp á mikla stillimöguleika og
fjölbreytta valkosti þegar kemur að uppsetningu og vali á íhlutum.
Þá spillir ekki að mikið framboð varahluta frá fjölmörgum
framleiðendum tryggir lágt verð þeirra. Mikill styrkur þýðir
einfaldlega að það má bjóða (eða misbjóða) Tomcat jeppanum ýmislegt
sem myndi fara illa með fólksbíla, sem aftur þýðir lægri
rekstrarkostnað og léttara viðhald.
Árið 2006 er fyrsta heila keppnistímabilið sem Tomcat tekur þátt
í á Íslandi og verður ekki annað sagt en að bílarnir standi undir
væntingum. Þó auðvitað hafi keppnisliðið svo sannarlega fengið að
finna fyrir vaxtarverkjum. Ýmislegt smálegt fór úrskeiðis, oftar en
ekki einhver einföld smáatriði sem hafa hrekkt keppendur og
þjónustulið. Atriði sem frekar flokkast undir ónógan undirbúning en
raunverulegar bilanir. Má nefna sem dæmi atriði eins og
svissbotnsvírhönk (loom) var bensluð við aðaltöfluvírhönk sem vegna
eigin þyngdar dró svissbotnstengi úr sambandi og rauf straum að
kveikju með þeim afleiðingum að einn bíllinn drap á sér í keppni.
Hitavandamál í eldsneytiskerfi, sem orsakaði eldsneytisþurrð með
tilheyrandi gangtruflunum. Eftir að tókst að lagfæra þessi atriði
hafa bílarnir hreinlega ekki slegið feilpúst og þarfnast engrar
aðhlynningar á milli keppna og einungis eðlilegs eftirlits í
keppnum. Segjum við gjarnan að einungis þurfi að þvo Tomcat jeppana
á milli keppna.

Þórður og Þorsteinn
Til að láta reyna á þetta þá var einungis einn maður í
þjónustuliði okkar í langa alþjóðlega rallinu í sumar fyrir báða
Tomcat bílana. Enda kom það á daginn að bílarnir þörfnuðust engra
aðgerða annara en dekkjaskipta og eldsneytisáfyllinga. Það má þó
alltaf gera betur. Mikilvægt er að setja sér markmið. Þau eiga að
vera skýrt fram sett, metnaðarfull, raunhæf og mælanleg. Með þetta
að vopni nálgast liðið markmiðin eins og hvert annað verkefni.
Hvort sem það er keppnin sjálf, viðgerðaþjónustan eða kynningamálin
og samstarf við styrktaraðilana. Ekki gleyma að hafa gaman af öllu
saman og ofgera sér eða liðinu ekki svo eru bílunum að sjálfsögðu
einhver takmörk sett.
Segja má að mikill styrkur Tomcat jeppanna kosti aukna þyngd. Þó
Tomcat jepparnir séu langt í frá of þungir þá er þyngdinni etv.
ekki dreyft eins og best er. Þannig er það sem kallað er ófjöðruð
þyngd frekar mikil eða allt að tíföld á við fólksbíl. Þetta bitnar
á aksturseiginleikunum og kallar á öflug úrræði hvað varðar fjöðrun
og stýri. Á móti kemur aukinn styrkur og ódýrari útgerð. Hvað er
það annars sem gerir bíl að rallybíl? Segja má að hægt sé að breyta
hvaða bíl sem er í góðan rallýbíl. Hann þarf fyrst að uppfylla
skilyrði í reglum LÍA, sem er Landsamband Íslenskra
Akstursíþróttamanna, um öryggisbúnað. Þá þarf að beturumbæta hemla
og fjöðrun, styrkja bílinn og að lokum auka afl eins og leyfilegt
er samkvæmt reglum LÍA, en 300 hö þak er á leyfilegu afli
rallýbíla. Eftirsóknaverðir kostir eru lítil þyngd, mikill styrkur,
mikið afl og góðir aksturseiginleikar.
Til viðbótar þessu má segja að kostur sé að búið sé að þróa og
keppa á samskonar bílum þannig að hægt sé að ganga í upplýsingar um
bílinn og hans möguleika miðað við mismunandi aðstæður. Tomcat
jeppinn uppfyllir öll helstu skilyrði og er flestum þeim kostum
gæddur sem prýða má einn rallýbíl. Tomcat jeppinn í sinni
einföldustu mynd er einmitt vegna einfaldleika síns og styrks
líklegur til að vera áræðanlegur og vandræðalítill í rekstri sem
keppnistæki. Hann er einnig hentugur sem “leiktæki” t.d. á jökli og
í ófærum hverskonar.
Þjónustuliðið
Í þjónustuliði, stundum kallað service crew/team eða pit crew,
Tomcat liðsins eru að jafnaði 3-4 menn hverju sinni en geta farið
allt niður í einn og orðið mun fleiri. Miðað er við að hægt sé að
manna tvo þjónustubíla ef þarf eða einn ef nægir. Lykilmenn í
Tomcat liðinu eru Katarínus og Kjartan Bifvélavirkjar og Sigurður
Freyr Rafvirki. Hafa þeir myndað kjarna liðsins en einnig hafa
nokkrir aðrir lagt hönd á plógin og hveður þá mest að Björgvin
Trausta, Paul Williamson og svo þjónustulið Hvata og Andrésar, í
heild þegar þeir kepptu með Tomcat liðinu. Alltaf er pláss fyrir
góða menn og má segja að þátttaka í þjónustuliði sé besta leiðin
til að kynnast þessari íþrótt innan frá. Séð er til þess að
þjónustuliðið hafi nóg að bíta og brenna og sé í viðeigandi
hlífðafatnaði þannig að allir séu í eins góðu formi og aðstæður
bjóða upp á.
Ýmist getur keppnisdagur orðið skemmtileg ökuferð um sveitir
landsins með nesti og spennandi keppni að fylgjast með. Eða stöðugt
kapp við tíman og þeytingur á milli staða til að reyna að halda
löskuðum bíl í keppni. í þessum keppnum er farið um landið fram til
fjalla, upp á hálendið og um láglendi og jafnvel innanbæjar. Reynir
þá oft á þjónustuliðið með útsjónasemi til að koma sér í veg fyrir
keppnisliðið og sjá til þess að allt sé í eins góðu standi og
mögulegt er.
Tomcat bílarnir eru sérhannaðir með keppnir í huga og því
sérstaklega þægilegir í þjónustu. tiltölulega auðvelt er að komast
að öllu og hlutir einfaldir og sterkir. Þá hefur verið reynt að
koma hlutum þannig fyrir að greiðlega gangi að fjarlægja þá ef á
þarf að halda. Þannig tekur það t.d. einungis 2 mínútur að
fjarlægja 100 L bensíntankinn, sama fjöðrun (gormur og dempari)
ganga á öll fjögur horn bílsinns. Allt rafkerfið er vel varið og af
miklum yfirstyrk. Það uppfyllir aldrei minna en tvöfaldar kröfur
sem Bowler gerir til sinna Dakar / Raid bíla en íhlutir í rafkerfið
kemur frá Simtek UK í báðar þessar tegundir bíla. Þar sem bílarnir
í liðinu eru þrír var lagt upp úr því að þeir væri nákvæmlega eins
þannig að ganga mætti beint að öllum hlutum og þeir væru
útskiptanlegir skyldi varahluti þrjóta. Á þetta hefur reynt þegar
gat kom á bensíntank og skipt var um við vegbrún á örfáum
mínútum.
Það er á ábyrgð þjónustuliðsins að halda keppnistækinu í eins
góðu ástandi og framast er unnt og aðstæður leyfa meðan keppni
stendur. Til þess hafa þeir bíl eða bíla vel búna verkfærum og
varahlutum. Þjónustuliðið kemur sér upp vinnuaðstöðu á þeim stöðum
þar sem það er leyft skv. reglum og almennum umferðalögum. En
brjóti þjónustulið umferðareglur getur það haft áhrif á árangur
keppnisliðs. Þjónustan er oft þannig skipulögð að tekið er á móti
keppendum út af hverri leið ef leyfilegt er og farið yfir bílinn.
Þá er eftir ákveðnu kerfi skoðaður undirvagn, allar festingar
fjöðrunarbúnaðar, felgur og dekk, skipt um léleg dekk eða ný sett
undir vegna annarskonar undirlags. Sitthver gerð dekkja hentar
fyrir bundið slitlag, sand, grófa lausa möl, harðann og þjappaðan
veg og svo frv. Þá eru öll kerfi yfirfarinn, skoðuð og fyllt á
eftir þörfum, hemlar, stýri, eldsneyti, drifrás, vél og rúðum
haldið hreinum. Fari ökumenn út úr bílnum sjá þeir um sig sjálfir
en annars eru t.d. endurnýjaðar vatnsbyrgðir og gegið úr skugga um
að mælaálestur sé réttur og með stuttu samtali tryggt að fyrirmæli
um næstu þjónustustopp séu móttekin svo hægt sé að undirbúa
hugsanlega stærri og tímafrekari viðgerðir.
Þó oft séu liðsmenn þjónustuliðsins annað hvort eitthvað
þjálfaðir eða lærðir í bílgreinum eru margir áhugamenn sem ekki
hafa hlotið formlega menntun í bílgreinum hluti af liðinu.
Margvísleg hlutverk og ólík viðfangsefni kalla á sem fjölbreyttasta
reynslu. Einhverjir þurfa að aka þjónustubílunum og rata á milli
staða. Einhverjir eru yfirvegaðir nákvæmnismenn sem eiga gott með
að finna illfinnanlegar bilanir, jafnvel undir álagi. Meðan aðrir
eru hamhleypur sem geta skipt um heilan dekkjagang á sama tíma og
það tekur þann er þetta ritar að hella sér kaffi í bolla. Enn aðrir
eru allt þetta og jafnvel meira. Keppni getur hæglega unnist með
góðu þjónustuliði. Góður andi ríkir á milli keppnisliða og gildir
"reglan" að keppnin fer fram á sérleiðunum meðal flestra. Þannig
leggjast allir sem aflögufærir eru á eitt um að koma sem flestum
keppendum í mark og má oft sjá þjónustulið "andstæðinga" hjálpast
að með varahluti og vinnu þegar mikið liggur við.
Leiðaverðir og tímaverðir
Víða erlendis t.d. í Bretlandi, Skandinavíu, Eystrasaltslöndunum
og suður Evrópu "eiga" ákveðnar fjölskyldur sínar tímavarðstöðvar
og hafa þær jafnvel erfst á milli margra kynslóða. Hér á landi
hefur tímaversla verið á höndum fárra mjög færra manna og kvenna og
segir segir sá er þetta ritar að tímaverðirnir hljóti oft að vera
sigurvegararnir í keppnunum. Þeir þeysast á milli tímavarðsstöðva
og sinna verkefnum sínum af slíku kappi og sóma að athygli vekur.
Tímavarsla er líflegt og skemmtilegt starf þar sem viðkomandi fær
tækifæri til að hitta eða sjá alla keppendur og starfsmenn í hverri
keppni. Tímaverðir vinna oftast tveir jafnvel þrír saman á hverri
stöð við að taka á móti keppendum út af leiðum og ræsa þá inn á þá
næstu. Leiðarverðir eru í raun öryggisverðir og vakta t.d. gatnamót
og eru til taks hendi eitthvað óvænt í næsta nágrenni við þá og
loka leiðum fyrir almennri umferð skv. heimild frá viðkomandi
yfirvaldi (lokunarbréf). Erlendis hafa leiðaverðir flautu og aðvara
áhorfendur er bílarnir koma aðvífandi enda oft blint í skógunum.
Hafi menn áhuga á að kynnast rallíþróttinni frá sjónarhorni
skipuleggjanda eða sem undirbúning að þátttöku seinna meir er
kjörið að gefa kost á sér til starfa við tíma- eða
leiðarvörslu.
Áhorfendur, ljósmyndarar og stuðningslið.
Jafnvel í litlu landi eins og okkar þar sem sárafáir keppa eru
áhugamenn sem eiga sér uppáhalds lið. Fara þeir gjarnan inn á
leiðirnar og hvetja sína menn og gefa jafnvel merki um tíma og
stöðu. Áhugasamir áhorfendur sem flakka á milli leiða og fylgjast
með koma sér fyrir á góðum útsýnisstað eða þar sem eitthvað
spennandi getur gerst. Þannig hafa áhorfendur oft náð mögnuðum
myndum og myndskeiðum af atvikum sem minna oft meira á ballett og
fimleika en akstur og umferð. Eiga margir áhorfendur og
ljósmyndarar tilkomumikið safn ljósmynda af atvikum og eins flottum
stemmningarmyndum úr keppnum. Er oft skemmtilegt að sjá mismunandi
áhuga og áherslur ljósmyndarana á því hvernig þeir nálgast
myndefnið. Má stundum sjá tignarlegar náttúrumyndir með keppnisbíl
eða bílum sem eins og aukaatriði eða nærmyndir sem sýna jafnvel
jaxlana í ökumönnunum þar sem þeir kreista síðasta adrenalíndropan
út í blóðrásina til að ná einni sekúndu betri tíma en
keppinauturinn. Ekki má svo gleyma sófaröllurunum sem liggja á
spjallsíðunum og vita ávalt best hvernig á að gera hlutina.
Keppnisstjórn
Keppnistjórn skipuleggur og rekur síðan keppnir. Í dæmigerðri
keppnistjórn er keppnisstjóri, starfsmannastjóri,
upplýsingafulltrúi og svo frv. Keppnisstjórnin skiptir svo
verkefnum sín á milli og felur utanaðkomandi sum verkefnin. Kveður
til dómnefnd og útvegar lækni í eftirfara svo eitthvað sé nefnt. Að
halda og skipuleggja keppni krefst reynslu og þekkingar, þannig má
segja að þátttaka í skipulagningu og vinnu fyrir keppnissjórn geti
verið mjög fræðandi og góð leið til að kynnast íþróttinni.
Félagsmál Í öllum íþróttafélögum er oftast öflugt félagsstarf sem
myndar burðarásinn í verkefnum félagana og skapar tkifæri fyrir
velunara og áhugamenn að samhæfa krafta sína. Í
akstursíþróttafélögum er félagslífið einna öflugast utan
keppnistímabils. þannig nýtist vetrartíminn til að sinna
félagsmálunum og til undirbúnings næsta keppnistímabili. Á þessum
vettvangi eru mörg tækifæri til að láta til sín taka.
Keppendur
Allir geta orðið þátttakenndur í rallýkeppnum svo fremi þeir
hafi tilskylin réttindi hyggist þeir aka. Á Íslandi þurfa menn ekki
enn að undiirgangast próf líkt og t.d. í Bretlandi til að öðlast
keppnisrétt og keppnisskírteini. Hér fá menn yfirleitt tilsögn
einhvers keppanda til að koma sér af stað. Keppnin sjálf fer þannig
fram að keppendur eru ræstir inn á fyrstu ferjuleið, sem “ferjar”
þá að fyrstu sérleið. Þar eru þeir ræstir inn á ákveðnum uppgefnum
tíma og fer eiginlega keppnin fram á sérleiðunum. Þegar keppendur
koma í mark í lok sérleiðar ljúka þeir akstrinum í tímavarðstöð þar
sem tíminn þeirra er skráður á tímakort áhafnarinnar. Gildir
komutíminn af sérleið sem rástími á ferjuleið og svo koll af kolli.
Eftir einhverjar sérleiðir getur komið að hléi sem skilur
keppnishluta í sundur og er oft stórt viðgerðarhlé og e.t.v.
hádegismatur. Í lok dags er keppni lokið. Ef um eins dags rall
hefur verið að ræða og er bílum og tímum þá safnað saman meðan og
tímarnir eru reiknaðir og kærufrestur rennur út þá eru úrslit
ráðinn. Verðlaunaafhending fer ýmist fram í endamarki eða á
sértakri verðlaunaveitingu, oft haldið í veitingasal með
tilheyrandi málsverði og skemmtun.

Verðlaunaafhending Íslandsmeistara 2006
Eins og sjá má á textanum hér að ofan þá eru fjölmörg tækifæri
til þátttöku í ralli þó menn hafi etv. ekki endilega áhuga á að aka
sjálfir. Best er fyrir áhugasama að prófa sem flest hlutverk og í
raun að enda sem keppandi ef áhugin er til staðar. Ef einhver sem
les þessar línur hefur áhuga á að kynnast ralli í gegnum keppnislið
er honum / henni velkomið að setja sig í samband við keppnislið
Team Tomcat og senda inn línu á tomcat@tomcat.is og verður vel
tekið á móti viðkomandi, því eins og fram kemur hér að ofan “þá er
alltaf pláss fyrir gott fólk” Þá er komin hefð fyrir því að
keppnisliðin greiða félagsgjöldin fyrir aðstoðarlið sitt.